Ballada romantyczna i jej subliterackie tradycje

Dariusz Seweryn

ISBN: 978-83-8288-207-0
Stron: 362
Format: B5
Rok wydania: 2025

To pierwsza tak szeroko i przekonująco poprowadzona polemika z dotychczasowym stanem badan filologicznych dotyczących polskiej ballady romantycznej, w tym jej ludowych, gminnych, oralnych źródeł. W genetycznych pomysłach często wielkich i uznanych poprzedników widzi Dariusz Seweryn chęć sprostania romantycznym wzorcom o początkach źródłach szczególnie doniosłego dla epoki gatunku, co doprowadziło w efekcie do historycznoliterackich (acz nie zamierzonych przez badaczy) mistyfikacji, do naukowego usankcjonowania fikcji ludowej genezy. Praca „wywraca” do góry nogami, albo - łagodniej- dystansuje się od zadomowionych w tradycji polonistycznej koncepcji dotyczącej ballady, proponując także nowe ujęcia metodologiczne.

                                                                                                                                /z recenzji dr hab. Ewy Hoffmann-Piotrowskiej, prof. UW/

Spis treści

I. Suita programowa na motywach rozpraw o balladach: Fête galante et en même temps folklorique en l’honneur des chercheurs d’un genre littéraire mystérieux 
[1.1] Entrée 
[1.2] Allemande: Hic sunt leones
[1.3] Polonaise: Kordon sanitarny  
[1.4] Minuet: Sądy ludowe 
[1.5] Loure: Narodowe preferencje 
[1.6] Gavotte: Pewnie, że to głupie, ale lud tak ma 
[1.7] Passepied: Koń, elfy i rusałki 
[1.8] Chaconne: Zaczarowany ołówek
[1.9] Courante: Migający wkoło podmiotów rój skrzydlaty 
[1.10] Sarabande: Kto sprzątnął Jasia?
[1.11] Gigue: Spółkowanie zębami 

II. Ballada jako proces (Heer Halewijn) 
[2.1] Grundtvig – Child – Karłowicz
[2.2] Ballada cepem na gumnie wystukana 
[2.3] Krew dziewic 
[2.4] Czerwone zaślubiny 
[2.5] Zapomniany bohater narodowy 
[2.6] Balladowy offset 
[2.7] Francuski strój 
[2.8] Prawa noga, miecz i głowa 
[2.9] Koniec pieśni
[2.10] Kury pieją, psy szczekają, karawana stoi

III. Lenore jako wyzwanie - konfrontacje 
[3.1] „My Polacy mamy podobną opowieść” 
[3.2] „Piosnka śpiewana po polsku” 
[3.3] „Krzywo jedzie, kto ucieka”
[3.4] Czego pragną kobiety?
[3.5] Upiory sługi Boże
[3.6] „Beneath the dignity of a Ghost”
[3.7] Zwischen Tod und Leben 
[3.8] Kamień obrazy 

IV. Wir und die Todten. Nocni jeźdźcy 
[4.1] Weselny kondukt 
[4.2] W pogoni za Dzikim Gonem 
[4.2.1] Ujęcie monogenetyczne 
[4.2.1.1]: Mitologia socjologiczna
[4.2.1.2]: Młodzieńcy z marginesu i niegodziwe kobiety 
[4.2.2] Ujęcie generatywistyczne 
[4.2.2.1]: Piekielny Łowca 
[4.2.2.2]: Dziki Łowca 
[4.2.2.3]: Łowca Przeklęty 
[4.2.2.4]: Pan Zastępu 
[4.2.3] Ujęcie multigenetyczne 
[4.2.3.1]: Razem czy osobno? 
[4.2.3.2]: Zaświatowe hufce 
[4.3] Sploty tradycji 
[4.3.1] Korelacje 
[4.3.2] Trajektoria
[4.4] Diakon z kościoła w Ciemnej Wodzie 
[4.5] Lenore w paralaksie 
[4.5.1] Literaturoznawcy contra folkloryści 
[4.5.2] Folkloryści contra literaturoznawcy
[4.5.3] Tradycja subliteracka 
[4.6] Lenore w parafrazie – Ucieczka 
[4.6.1] „Klęto ducha – klątwy słucha” 
[4.6.2] Krzyże i wieże 

Appendix I: Teksty, egzemplifikacje, komentarze.
Zagadnienia metodologiczne 
Appendix II: Lenore jako polityczna przestroga
i współcześni demaskatorzy 
Bibliografia (wybór) 
Indeks osobowy